czy-przedsiebiorca-moze-byc-konsumentem

Czy przedsiębiorca może być konsumentem?

Ustalenie, czy umowa zawierana jest przez konsumenta może znacząco wpłynąć na kształtowanie się praw i obowiązków obejmujących obie strony transakcji. Konsumenci zostali bowiem objęci podwyższonym stopniem ochrony prawnej. Istnieje domniemanie, że konsument jest podmiotem „słabszym” w obrocie gospodarczym, stąd należą mu się specjalne uprawnienia, jak np. niezależne prawo odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni. Przedsiębiorca natomiast, jako strona profesjonalna, nie ma możliwości skorzystania ze wszystkich narzędzi ochrony prawnej przewidzianych dla konsumentów. Należy o tym pamiętać, podejmując decyzje zakupowe.

W rozstrzygnięciu pomocne okazują się definicje przedsiębiorcy i konsumenta, zawarte w kodeksie cywilnym. Ale czy oba te pojęcia są zawsze rozłączne?

Kim jest konsument?

W świetle przepisów: „za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową”.

Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie (wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt: VI ACa 775/14): „Definicja konsumenta dająca się wyinterpretować z art. 22(1) k.c. zawiera cztery elementy. Po pierwsze, konsumentem może być tylko osoba fizyczna, po drugie, musi ona dokonywać czynności prawnej, po trzecie, czynność ta pozostaje w określonej relacji z rolą społeczną tej osoby, a po czwarte, adresatem oświadczenia woli jest przedsiębiorca”.

To, czy dana osoba jest konsumentem podlega ocenie w określonych okolicznościach – nie jest więc to ocena natury ogólnej. Powinna być dokonywana indywidualnie, przy konkretnej czynności prawnej. Co prawda istnieje duża grupa osób, które zawsze będą konsumentami. Mowa tutaj o tych, którzy nie prowadzą działalności gospodarczej lub zawodowej.

Ocena ta jest już mniej jednoznaczna w przypadku przedsiębiorcy, który jest osobą fizyczną. Może on występować bowiem w obrocie prawnym w dwóch funkcjach:

  1. jako przedsiębiorca
  2. jako konsument.

Przedsiębiorca w świetle prawa

Najpowszechniejsza definicja przedsiębiorcy została zawarta przez ustawodawcę w art. 43 (1) kodeksu cywilnego. Treść przepisu stanowi, że:  „Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.”

Aby wyjaśnić powyższą definicję należy wskazać, że status przedsiębiorcy może przysługiwać:

  1. Osobom fizycznym – przedsiębiorcą może być każdy człowiek, który ma pełną zdolność do czynności prawnych (tzn. zdolność do samodzielnego składania oświadczeń woli wywołujących skutki prawne). W praktyce może więc być to każdy, kto osiągnął pełnoletniość i nie jest ubezwłasnowolniony.
  2. Osobom prawnym – przedsiębiorcą mogą być spółki kapitałowe prawa handlowego (spółka akcyjna i spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) a także inne osoby prawne (np. spółdzielnie).
  3. Jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej – przedsiębiorcy to także spółki osobowe prawa handlowego (spółka jawna, partnerska, czy komandytowa).

Kto dokonuje zakupu?

Jak doskonale widać, oba pojęcia mogą się zazębiać w przypadku osób fizycznych. Podmiot prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą lub działalność w ramach spółki cywilnej (a więc jako osoba fizyczna), może dokonać zakupu zarówno jako przedsiębiorca jak i konsument.

Znaczenie ma tutaj cel w jakim umowa jest zawierana.

Zawsze tam, gdzie zawarcie transakcji ma związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, będzie ona traktowana jako dokonana przez przedsiębiorcę – nie będą więc obowiązywać pewne uprawnienia przewidziane wyłącznie dla konsumentów.

Przykład

Pan Piotr jest przedsiębiorcą prowadzącym niewielki sklep meblowy. Czy kupując zestaw mebli wypoczynkowych przez Internet, będzie traktowany jak przedsiębiorca czy konsument?

Zwracamy uwagę na cel zawarcia umowy sprzedaży.

Jeżeli Pan Piotr dokona zakupu mebli, żądając wystawienia faktury na firmę, a następnie wstawi meble do sprzedaży w swoim sklepie – wtedy będzie traktowany jak przedsiębiorca.

Jeżeli meble kupione przez Pana Pawła stanowić będą prezent dla żony z okazji rocznicy ślubu, zakup nie będzie miał związku z jego działalnością gospodarczą, zostanie dokonany przez osobę prywatną – należy go uznać za konsumenta.

Zobacz również

  • binding-contract-948442_1280Kilka słów o gwarancji
    Gwarancja to czasowe zobowiązanie producenta bądź sprzedawcy do naprawy lub wymiany wadliwego produktu lub jego części. Korzystanie z gwarancji to jeden ze sposobów dochodzenia roszczeń przez konsumenta, niezależnie od rękojmi (dwuletnia odpowiedzialność sprzedawcy za fizyczne i prawne wady towaru) i prawa odstąpienia od umowy (14-sto dniowy okres …
  • dane przedsiębiorcówPrzetwarzanie danych przedsiębiorców ujawnionych w CEID…
    W ostatnich latach regulacje dotyczące danych osobowych przedsiębiorców ulegały znaczącym zmianom. Początkowo do tych danych nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, następnie, od 2012 r. w odniesieniu do danych przedsiębiorców ustawę tę stosowano w całości. Od 19 maja 2016 r., w wyniku wejścia …
  • polityki-prywatnosciPolityki prywatności i plików cookies
    Polityka prywatności  jest dokumentem umieszczanym na stronie  internetowej w celu poinformowania  jej użytkowników o tym, jakie dane osobowe są o nich zbierane i jak będą wykorzystywane. W szczególności odnajdziemy w niej informacje dotyczące: mechanizmu i zakresu zbierania danych od użytkowników; mogą to być dane zbierane automatycznie przez …

Darmowy biuletyn
i praktyczny przewodnik dla e-przedsiębiorcy