wizerunek - kiedy możemy go wykorzystywać

Wizerunek – na jakiej podstawie możemy go wykorzystywać?

Zamieszczając treści w swoim sklepie lub serwisie internetowym, możesz spotkać się z problemem dotyczącym wykorzystywania wizerunku osób trzecich. Działając w sieci powinieneś wiedzieć, kiedy przysługuje Ci prawo do rozpowszechniania wizerunku innych osób, a kiedy takie działanie będzie wymagało ich zgody. W niniejszym artykule zajmiemy się tą tematyką i odpowiemy na pytanie, w jakich okolicznościach publikowanie czyjegoś wizerunku jest legalne.

Wizerunkowi pracowników został poświęcony oddzielny artykuł:  Wykorzystywanie wizerunku pracownika przez pracodawcę.

Zachęcamy do lektury!

Przepisy prawa

Kwestie związane z ochroną wizerunku unormowane są w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Regulacja dotycząca interesującego nas zagadnienia znajduje się w art. 81 tejże ustawy:

"Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie.
Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku:
1) osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych;
2) osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza".

Kiedy rozpowszechnianie wizerunku jest dopuszczalne?

W świetle przytoczonego powyżej przepisu widzimy, że rozpowszechnianie wizerunku jest co do zasady zabronione bez zgody osoby, którą przedstawia. Niemniej jednak są od tej reguły trzy wyjątki.

1. Wizerunek osoby, która otrzymała zapłatę

Jeżeli osoba utrwalona na zdjęciu lub filmie otrzymała zapłatę za pozowanie, istnieje domniemanie, że wyraziła ona zgodę na rozpowszechnianie swojego wizerunku. Jednakże rozpowszechnianie to jest ograniczone do sposobu ustalonego z modelem lub do zwyczajowo przyjętego zakresu. W szczególności nie należy przypuszczać, że domniemana zgoda dotyczy wykorzystania komercyjnego. W takim przypadku należałoby zawrzeć z modelem osobną umowę. Jest to zalecane aby uniknąć ewentualnych sporów.

2. Wizerunek osoby powszechnie znanej

Rozpowszechnienia wizerunku nie wymaga zgody, jeżeli przedstawiona na nim osoba jest powszechnie znana, a dane zdjęcie lub film został wykonany w związku z funkcją publiczną, pełnioną przez tą osobę. Wyłączenie to dotyczy w szczególności polityków, działaczy społecznych czy tzw. "celebrytów". Ważny jest także cel wykorzystywania wizerunku. Musi on służyć relacjonowaniu wykonywania funkcji publicznej przez uwiecznioną osobę.

3. Wizerunek osoby, która stanowi jedynie szczegół większej całości

Zgoda uwiecznionych osób nie jest potrzebna także wtedy, gdy wizerunek tych osób stanowi pewien element tła (np. ludzie biorący udział w manifestacji, publiczność na koncercie). Ważne jest przy tym, aby wizerunek danych osób stanowił jedynie szczegół jakiejś większej całości i nie stanowił głównego elementu.

Przeznaczenie komercyjne

Wykorzystując wizerunek osób trzecich do celów komercyjnych, a więc takich, które służą nam do osiągania korzyści, powinniśmy pamiętać o zawarciu właściwej umowy. Naruszenie prawa do wizerunku lub prawa do prywatności może mieć poważne konsekwencje. Warto jasno określić zasady komercyjnego wykorzystania wizerunku w umowie, aby uniknąć niedomówień i ewentualnych sporów z osobami, których wizerunek rozpowszechniamy.

Utrwalanie, a rozpowszechnianie wizerunku

Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zgody uwiecznionych osób.

Z rozpowszechnianiem mamy do czynienia wówczas, gdy wizerunek jest przez nas udostępniany szerszemu gronu odbiorców, np. publikacja w gazecie, na ogólnodostępnej stronie internetowej.

Samo utrwalanie wizerunku natomiast, zgody nie wymaga. Można więc nagrywać lub robić zdjęcia osób, właściwie bez ich zgody, o ile nie upublicznimy tych materiałów. W takim przypadku należy jednak pamiętać, aby nie naruszać innego bardzo ważnego prawa – prawa do prywatności. Nie można więc wkraczać zbyt daleko w prywatną sferę osób trzecich, w szczególności wtedy, gdy sobie tego nie życzą.

W praktyce

Udostępniając zdjęcie lub film na swojej stronie internetowej, powinieneś za każdym razem zastanowić się czy wykorzystanie czyjegoś wizerunku będzie w danych okolicznościach dozwolone. Należy zapamiętać, że z zasady wykorzystanie wizerunku jest zabronione bez zgody utrwalonej osoby.Powyżej przedstawiliśmy kilka wyjątków od tej zasady, niemniej jednak zachęcamy do ich ostrożnej interpretacji i indywidualnego podejścia do każdego działania, poprzez które będziesz rozpowszechniać cudzy wizerunek.

  • „Gotowi na RODO”
    Od kwietnia do października 2018 r. Urząd Ochrony Danych Osobowych (przed 25 maja Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych) razem z Narodowym Instytutem Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego zorganizował cykl szkoleń edukacyjnych, w szczególności dla organizacji pozarządowych. Na potrzeby kampanii „Gotowi na RODO” został […]
  • 10 wskazówek dla administratorów – jak stosować R…
    Po analizie skarg i pytań, które w pierwszym półroczu stosowania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 (ogólne rozporządzenie o ochronie danych – dalej RODO) spłynęły do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, organ nadzorczy wydał 10 wskazówek dla administratorów pomocnych w stosowaniu RODO na co dzień. Jego treść opublikowano na […]
  • 10 wskazówek, jak korzystać z praw gwarantowanych przez…
    Na podstawie doświadczeń z pierwszych sześciu miesięcy obowiązywania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie […]

Darmowy biuletyn
i praktyczny przewodnik dla e-przedsiębiorcy